Bart Jonkers

Een tweede leven voor de buitenwijk

Van eengezinswoning naar gemeenschapswonen 

Het idee voor dit project ontstond bij mijn vader, die alleen woont in een ruime twee-onder-een-kapwoning in de Reeshof in Tilburg. Hij gebruikt de bovenverdieping nauwelijks en zou graag kleiner wonen – met minder onderhoud en meer gedeelde voorzieningen, zoals een huiskamer of een collectieve tuin. Zulke woonvormen zijn echter nauwelijks aanwezig in zijn wijk, terwijl de behoefte eraan juist toeneemt. 

In de komende tien jaar groeit het aantal 65-plussers met een miljoen, en komen er ongeveer 400.000 eenpersoonshuishoudens bij. Tegelijkertijd telt Nederland 5,1 miljoen gezinswoningen, tegenover slechts 2,6 miljoen gezinnen. Dit inspireerde mij om te onderzoeken hoe we bestaande buitenwijken kunnen transformeren om beter aan te sluiten bij de woonwensen van vandaag. 

Veel ouderen willen graag in hun vertrouwde buurt blijven wonen, maar hun woning sluit vaak niet meer aan bij hun levensfase – en een passend alternatief ontbreekt. Hierdoor blijven grote gezinswoningen vaak bewoond door kleine huishoudens, wat de kans op eenzaamheid vergroot. Tegelijkertijd wordt het voor starters steeds lastiger om een woning te vinden. Door bestaande woningen te transformeren, kunnen we voor beide groepen nieuwe woonvormen creëren. 

In mijn ontwerp worden gezinswoningen omgevormd tot levensloopbestendige en gedeelde woonvormen. Een slaapkamer op de begane grond voor ouderen en een zelfstandige woonruimte op de verdieping voor een starter of jong stel zorgen voor een efficiënter gebruik van de ruimte, en verlichten tegelijkertijd het woningtekort. 

Ook op het niveau van het bouwblok ontstaan nieuwe kansen: privétuinen worden samengevoegd tot collectieve groene hoven met gedeelde voorzieningen zoals een huiskamer of werkplaats. Dit bevordert sociale interactie, zonder dat bewoners hun privacy hoeven op te geven. In de wijk wordt de openbare ruimte verbeterd door efficiënter om te gaan met autoverkeer en ruimte te creëren voor groen en ontmoeting. 

Met dit ontwerp bied ik een haalbare oplossing voor de woonwensen van zowel ouderen als starters. Door gezinswoningen aan te passen en collectiviteit te stimuleren, pakken we niet alleen het woningtekort aan, maar ook eenzaamheid en sociaal isolement. Zo ontstaat een toekomstbestendige, groene buitenwijk waar mensen van alle leeftijden prettig kunnen wonen – precies wat mijn vader, en velen met hem, nodig hebben. 

Afstudeerdatum: 11 juni 2025 
Afstudeercommissie: Bart Bulter (mentor), Jessica Tjon Atsoi, Jan-Richard Kikkert 
Toegevoegde leden t.b.v. het examen: Paul Kuipers, Like Bijlsma